ျမတ္စြာဘုရား ၏ တရားေတာ္တို့ကုိ နာၾကားခြင့္ရသူ တို့သည္ အလြန့္အလြန္ ဘုန္းကံၾကီးၾကပါေပသည္။ (မိေထြးေတာ္ေဂါတမီ)  
www.dhammaweb.net  
line decor
  
Wednesday, 20th September 2017 7:46am.
line decor
             

Tipitaka DataBase
 
Home
အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း ေလာဘမူ တတိယစိတ္ အဘိဓမၼပိဋက ဓမၼသဂၤဏီပါဠိေတာ္ စိတ္, ေစတသိက္ပုိင္း
ေလာဘမူ တတိယစိတ္
Untitled Document

(ခ) အကုသုိလ္ အစုကုိ ေ၀ဖန္ျခင္း {{အကုသလ ပဒဘာဇနီ}}
၁-တရားတို႔ကို ပိုင္းျခား၍ ေဟာၾကာျခင္း {ဓမၼ၀၀တၳာန၀ါရ}
(က) အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေဟာၾကားျခင္း {ဥေဒၵသ၀ါရ}

၁-တရားတို႔ကို ပိုင္းျခား၍ ေဟာၾကားျခင္း {ဓမၼ၀၀တၳာန၀ါရ}
(က) အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေဟာၾကားျခင္း {ဥေဒၵသ၀ါရ}
ေလာဘမူ တတိယစိတ္
၄၀၀။ အဘယ္တရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္သနည္း။
အၾကင္အခါ၌ စိတ္ခ်မ္းသာမႈ {ေသာမနႆ} ႏွင့္ တကြျဖစ္ေသာ အျမင္မွားမႈ {မိစၦာဒိ႒ိ} ႏွင့္ မယွဥ္ေသာအကုသိုလ္စိတ္သည္ ႐ူပါ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ သဒၵါ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ဂႏၶာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ရသာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ေဖာ႒ဗၺာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ၊ ဓမၼာ႐ုံကိုျဖစ္ေစ အၾကင္အၾကင္တစ္ပါးပါးကို (အာ႐ုံတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို) အာ႐ုံျပဳ၍ ျဖစ္ဆဲျဖစ္၏။
တရားအက်ဥ္းသ႐ုပ္
ထိုအခါ၌ ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခံစားမႈ {ေ၀ဒနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွတ္သားမႈ {သညာ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေစ့ေဆာ္မႈ (ႏႈိးေဆာ္မႈ) {ေစတနာ} သည္ ျဖစ္၏၊ သိမႈ {စိတ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ၾကံစည္မႈ {၀ိတက္} သည္ ျဖစ္၏၊ သုံးသပ္မႈ {၀ိစာရ} သည္ ျဖစ္၏၊ ႏွစ္သက္မႈ {ပီတိ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခ်မ္းသာမႈ {သုခ} သည္ ျဖစ္၏၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ {စိတၱေႆကဂၢတာ} သည္ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ တည္ ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} သည့္ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ သိမႈ {မနိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရစိတ္ခ်မ္းသာမႈ {ေသာမနႆိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ ၾကံစည္မႈ {မိစၦာသကၤပၸ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ အားထုတ္မႈ {မိစၦာ၀ါယာမ} သည္ ျဖစ္၏၊ မွားယြင္းစြာ တည္ၾကည္မႈ {မိစၦာသမာဓိ} သည္ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ မတုန္မလႈပ္ တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိဗိုလ္} သည္ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မရွက္မႈ {အဟိရီကဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸဗိုလ္} သည္ ျဖစ္၏၊ လိုခ်င္မႈ {ေလာဘ} သည္ ျဖစ္၏၊ ေတြေ၀မႈ {ေမာဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မက္ေမာမႈ {အဘိဇၩာ} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္မႈမွ) မရွက္မႈ {အဟိရီက} သည္ ျဖစ္၏။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာမေကာင္းမႈမွ) မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸ} သည္ ျဖစ္၏၊ ၿငိမ္သက္မႈ {သမထ} သည္ ျဖစ္၏၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} သည္ ျဖစ္၏၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စဲြ၍ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, ဥဒၶစၥဟူေသာ) အၾကင္ နာမ္တရားတို႔သည္ ရွိကုန္၏။ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္ မည္ကုန္၏။ပ။
၂-စုေပါင္းေဟာၾကားျခင္း {ေကာ႒ာသ၀ါရ}
(က) ဥေဒၵသ၀ါရ
ထိုအခါ၌ ခႏၶာေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာယတနႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဓာတ္ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ အာဟာရသုံးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဣေႁႏၵ ငါးပါးတို႔သည္ျဖစ္ကုန္၏၊ အဂၤါငါးပါးရွိေသာစ်ာန္သည္ ျဖစ္၏၊ အဂၤါသုံးပါးရွိေသာ ဒုဂၢတိဘ၀သို႔ ေရာက္ေၾကာင္း{မဂ္} သည္ ျဖစ္၏၊ ဗိုလ္ေလးပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဟိတ္ႏွစ္ပါးတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏၊ ဖႆတစ္ပါးသည္ျဖစ္၏။ပ။ ဓမၼာယတနတစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏၊ ဓမၼဓာတ္တစ္ပါးသည္ ျဖစ္၏။
ေယ၀ါပနကတရားမ်ား
ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာတရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ အေၾကာင္းကို စဲြ၍ ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, ဥဒၶစၥဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ရွိကုန္၏၊ ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။

(ခ) အက်ယ္ေဟာၾကားျခင္း {နိေဒၵသ၀ါရ} ႏွင့္ (ဂ) ပဋိနိေဒၵသ၀ါရ
သခၤါရကၡႏၶာ
၄၀၁။ပ။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ အဘယ္သေဘာ ျဖစ္သနည္း။
(ထိုအခါ ၌) ေတြ႕ထိမႈ {ဖႆ} ၊ ေစ့ေဆာ္မႈ (ႏႈိးေဆာ္မႈ) {ေစတနာ} ၊ ၾကံစည္မႈ {၀ိတက္} ၊ သုံးသပ္မႈ {၀ိစာရ} ၊ ႏွစ္သက္မႈ {ပီတိ} ၊ စိတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ အာ႐ုံရွိသည္၏အျဖစ္ {စိတၱေႆကဂၢတာ} ၊ အစိုးတရအားထုတ္မႈ {၀ီရိယိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိေႁႏၵ} ၊ အစိုးတရ ေစာင့္ေရွာက္မႈ {ဇီ၀ိတိေႁႏၵ} ၊ မွားယြင္းစြာ ၾကံစည္မႈ {မိစၦာသကၤပၸ} ၊ မွားယြင္းစြာ အားထုတ္မႈ {မိစၦာ၀ါယာမ} ၊ မွားယြင္းစြာတည္ၾကည္မႈ {မိစၦာသမာဓိ} ၊ မတုန္မလႈပ္ အားထုတ္မႈ {၀ီရိယဗိုလ္} ၊ မတုန္မလႈပ္တည္ၾကည္မႈ {သမာဓိဗိုလ္}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မရွက္မႈ {အဟိရီကဗိုလ္}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မတုန္မလႈပ္ မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸဗိုလ္} ၊ လိုခ်င္မႈ {ေလာဘ} ၊ ေတြေ၀မႈ {ေမာဟ} ၊ မက္ေမာမႈ {အဘိဇၩာ}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မရွက္မႈ {အဟိရီက}။ (ကာယဒုစ႐ုိက္စေသာ မေကာင္းမႈမွ) မေၾကာက္လန္႔မႈ {အေနာတၱပၸ} ၊ ၿငိမ္သက္မႈ {သမထ} ၊ ခ်ီးေျမႇာက္မႈ {ပဂၢါဟ} ၊ မပ်ံ႕လြင့္မႈ {အ၀ိေကၡပ} သည္ (ရွိ၏)။ ထို႔ျပင္ ထိုအခါ၌ ခံစားမႈအစု {ေ၀ဒနာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ မွတ္သားမႈအစု {သညာကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ အထူးသိမႈ (စိတ္) အစု {၀ိညာဏကၡႏၶာ} ကို ခ်န္ထား၍ (ဆိုအပ္ခဲ့ၿပီးေသာ တရားတို႔မွ) တစ္မ်ဳိးတျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာအေၾကာင္းကို စဲြ၍ျဖစ္ကုန္ေသာ (ဆႏၵ, အဓိေမာကၡ, မနသိကာရ, ဥဒၶစၥ, မာနဟူေသာ) အၾကင္နာမ္တရားတို႔သည္ ရွိကုန္၏။ ထိုအခါ၌ ျပဳျပင္မႈအစု {သခၤါရကၡႏၶာ} ဟူသည္ ဤသေဘာျဖစ္၏။ပ။
ဤတရားတို႔သည္ အကုသိုလ္မည္ကုန္၏။